ARCH. ANDREA MADDALENA
KUNST ALS WEG NAAR BEWUSTWORDING
Kunst wordt vaak benaderd als een object van historische studie of als een bron van esthetisch plezier.
Hoewel deze dimensies belangrijk zijn, vertrekt mijn werk vanuit een andere vraag:
Wat doet kunst met onze manier van kijken?
Grote kunstwerken tonen niet alleen de wereld.
Zij kunnen ook de manier waarop wij kijken veranderen.
Door hun structuur, ritme, verhoudingen, kleurgebruik en ruimtelijke organisatie kunnen kunstwerken onze aandacht scherper maken en een diepere vorm van waarneming wakker maken. In die zin kan kunst een weg naar bewustwording worden.
Doorheen de geschiedenis hebben kunstenaars gezocht naar manieren om onderliggende structuren van de werkelijkheid zichtbaar te maken. Van de geometrie van het renaissanceperspectief tot de abstractie van de moderne kunst is artistieke taal vaak een manier geweest om te onderzoeken hoe wij ons tot de wereld verhouden.
Wanneer we leren om aandachtig naar een kunstwerk te kijken, gebeurt er iets subtiels: onze waarneming wordt scherper, preciezer en opener.
Kunst kan daardoor functioneren als een training van de waarneming.
In mijn lezingen, onderzoek en publicaties onderzoek ik hoe kunstwerken niet alleen via historische informatie kunnen worden benaderd, maar ook via zorgvuldige observatie.
Dat betekent aandacht besteden aan:
- ruimtelijke relaties
- verhoudingen en geometrie
- kleurstructuren
- symbolische elementen
- de dialoog tussen vorm en betekenis
Wanneer deze elementen aandachtig worden bekeken, onthullen kunstwerken vaak diepere lagen van samenhang en intentie.
Dit proces verdiept niet alleen ons begrip van kunst.
Het kan ook ons begrip van onszelf en van de wereld om ons heen verdiepen.
Mijn boek Met nieuwe ogen – Vermeer door de lens van Mondriaan onderzoekt deze benadering via een dialoog tussen twee kunstenaars die op het eerste gezicht ver van elkaar lijken te staan: Johannes Vermeer en Piet Mondriaan.
Hoewel zij door eeuwen en door een totaal verschillende beeldtaal gescheiden zijn, waren beide kunstenaars op zoek naar helderheid, harmonie en structuur.
Hun werk laat zien hoe kunst kan functioneren als een laboratorium van de waarneming: een plaats waar de zichtbare wereld opnieuw wordt geordend, zodat wij de werkelijkheid met nieuwe ogen kunnen bekijken.
Deze benadering strekt zich ook uit voorbij afzonderlijke kunstwerken.
In mijn onderzoek verken ik hoe vergelijkbare principes van harmonie, verhoudingen en symbolische betekenis ook zichtbaar worden in:
- historische steden
- architectonische ruimtes
- culturele landschappen
Steden zoals Amersfoort, of historische regio’s zoals Umbrië en Toscane, kunnen niet alleen worden begrepen als historische plaatsen, maar ook als ruimtelijke uitdrukkingen van menselijke cultuur en waarneming.
Via lezingen, cursussen en publicaties probeer ik deze inzichten toegankelijk te maken voor een breder publiek.
Het doel is niet alleen kennis over kunstgeschiedenis over te dragen, maar ook een manier van kijken te stimuleren die:
- aandachtig
- nieuwsgierig
- reflectief
is.
Zo wordt kunst meer dan een object van studie.
Zij wordt een levende weg naar bewustwording en cultureel begrip.
In die zin is kunst niet alleen iets waar we naar kijken.
Het is ook iets dat ons kan leren hoe we moeten zien.